Czwartek, 10 listopada 2016, godz. 18 - otwarcie wystawy obrazów Jana Kaji pt. „Pustynia”

(…) Z końcem lat 80. i początkiem 90. jego obrazy zdominowały tematy duchowe, by nie rzec wprost – religijne. W tym czasie maestria warsztatowa Kaji osiągnęła wysoki stopień sprawności. Nie byłby jednak sobą, gdyby ewangelicznymi ikonotypami posługiwał się w sposób dogmatyczny, ściśle według kościelnych kanonów. Sceny religijne są dla niego pretekstem do ujęć wizyjnych, rodem z rejonów prywatnych objawień, więc może i nawet odrobinę nieortodoksyjnych, równie poetyckich jak jego wcześniejsze obrazy. (…)

Henryk Waniek

 

Mircea Eliade, światowej sławy religioznawca i filozof religii, w swoim dziele, pt. „Traktat o historii religii” rozważa kwestię człowieka religijnego i dochodzi do wniosku, że jest nim androgyn. W nawiązaniu do Eliadego, z bogactwa malarskiej twórczości Jana Kaji chciałbym zwrócić uwagę tylko na ten jeden, ale za to zasadniczy problem jakim jest mit ludzkiej androgynii.

Jednym z wielu symboli androginii jest dziecko lub mały chłopiec. I właśnie do tej symboliki nawiązuje w swoich obrazach Jan Kaja. Wymieńmy w tym miejscu takie prace Kaji jak: „Walka z cieniem” lub „Prześwit”. Dla Kaji człowiek religijny, czyli androgyn właśnie poprzez walkę: z cieniem, „ciemnym bratem” i złem po prostu, wkracza w sferę prześwitu. Prześwit zaś jest doświadczeniem prawdziwej światłości, która oświeca każdego człowieka (J 1, 9-13) lecz nie każda egzystencja ludzka chce ją przyjąć.

Grzegorz J. Grzmot-Bilski

 

(…) Kaja wpisuje samego siebie w poczet artystów zafascynowanych człowiekiem, tworzących sztukę homocentryczną. A w człowieku najbardziej widowiskowe i dramatyczne jest ciało, poprzez które uobecniają się wszelkie egzystencjalne drgania ducha, niezgłębiona ludzka esencja. (…) Ciało w rozpoznaniu Kaji nie stanowi zasłony; jest przezroczyste w tym znaczeniu, że niczego z egzystencjalnych doświadczeń nie przekłamuje, nie skrywa ani nie niszczy, zwłaszcza swej bezradności i bezsilności. Zaprasza natomiast do współmyślenia, współodczuwania z tym „doświadczeniem”, jakie sugeruje dany obraz. (…) Artysta sugeruje jednak, że w ludzki los wpisany jest trud bycia wolnym, nieograniczonym materialnością, ułomnością przygodności.

Środki malarskie, jakie zastosował Kaja ogniskują się na procedurze rozdrabniania faktury płótna, na wyciszaniu przedstawieniowości, zgodnie niewątpliwie z platońskim przekonaniem, że tylko duchowa część człowieka ma szansę osiągnięcia prawdy i życia w wolności; że dbanie o harmonię i symetrię pomiędzy działaniami duszy i ciała, uprawianie ascezy i otwarcie się na piękno, mogą prowadzić do wyrwania się ze stanu trwałego zniewolenia. (…)

ks. Jan Sochoń

Jan Kaja, Lecz świat Go nie poznał
Jan Kaja, Lecz świat Go nie poznał

Jan Kaja, Przedmiot uczuć, rysunek
Jan Kaja, Przedmiot uczuć, rysunek

Jan Kaja, W głębi, akryl, płótno
Jan Kaja, W głębi, akryl, płótno

Jan Kaja, Wieczor, akryl, płótno
Jan Kaja, Wieczor, akryl, płótno

Jan Kaja, Wychylenie, pastel, karton
Jan Kaja, Wychylenie, pastel, karton